به گزارش خبرنگار منیره خسروبیگ موج فارس:پایدار که از سال ۱۳۸۳ فعالیت خود را در تلویزیون شیراز آغاز کرده و از سال ۱۳۹۵ به صورت حرفهای وارد تولید آثار طنز و کمدی شده است، در این گفتوگو از ایده شکلگیری سه شیفته، ظرفیت هنرمندان بومی فارس، دشواریهای تولید در یک لوکیشن ثابت و پیشنهاد ساخت فصل دوم این مجموعه سخن گفت.
ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چند سال است که در صداوسیمای استان فارس فعالیت دارید؟
من مجید پایدار، متولد سال ۱۳۶۰ و دارای مدرک کارشناسی فیلمسازی از دانشگاه فرهنگ و هنر هستم.
به عنوان کارگردان و بازیگر در حوزه طنز تلویزیونی شیراز فعالیت میکنم و از سال ۱۳۸۳ وارد تلویزیون شیراز شدم و حدود ۲۲ سال است که در صداوسیمای استان فارس مشغول فعالیت هستم. از سال ۱۳۹۵ نیز به صورت حرفهایتر تولید آثار طنز و کمدی را در تلویزیون شیراز آغاز کردم.
سه شیفته، چه حرفی برای گفتن دارد و مخاطب با تماشای این مجموعه با چه فضایی روبهرو خواهد شد؟
همانطور که از نام سه شیفته مشخص است، ما دو مفهوم کلی را دنبال میکنیم. یکی کار و تلاش برای تولید و چرخیدن چرخ صنعت و دیگری مسئله معیشت. خانوادههای زیادی هستند که برای گذراندن زندگی خود مجبورند چند شیفت کار کنند تا بتوانند از پس هزینههای زندگی بربیایند.
از آنجا که سه شیفته یک اثر طنز است، این دو مفهوم در قالب طنز و موقعیتهای کمدی روایت شده و مخاطب میتواند برداشت خودش را داشته باشد؛ اینکه سه شیفته را نمادی از کار و تلاش بداند یا آن را از زاویه دغدغه معیشت و تلاش برای گذران زندگی دنبال کند.
در ساخت این مجموعه چند نفر در کنار شما بودند؟
در سه مرحله پیشتولید، تولید و پستولید، به جز بازیگران مهمان و هنروران، ۴۱ نفر از عوامل پشت صحنه و بازیگران اصلی به صورت ثابت در پروژه حضور داشتند. در کنار این گروه، تعدادی بازیگر مهمان نیز با ما همکاری کردند که عمدتاً از هنرمندان تئاتر بودند و چند نفر از پیشکسوتان تئاتر نیز در کنار ما حضور داشتند. همچنین در بخشهایی از کار به حضور هنروران نیاز داشتیم که در مقاطع مختلف با گروه همکاری کردند.
ایده ساخت این طنز اجتماعی از کجا شکل گرفت؟
من سالها آثار طنز را به صورت آیتمی و کوتاه تولید میکردم و این آثار علاوه بر پخش تلویزیونی، در فضای مجازی نیز منتشر میشدند و همین موضوع به دیدهشدن آنها کمک میکرد. بعد از مدتی به این نتیجه رسیدیم که یک گام جلوتر برویم و وارد تولید آثار سریالی شویم.
در همین مسیر با آقای مجید سعیدیان، نویسنده اثر، که پیش از این نیز در پروژه دیگری با ایشان همکاری داشتم، جلسات و گفتوگوهای متعددی داشتیم. با در نظر گرفتن مسائل بومی استان فارس و ظرفیتهای شهر شیراز در زمینه تولید عرقیات سنتی، این موضوع را به عنوان یکی از محورهای اصلی انتخاب کردیم و پس از بحث و چکشکاریهای فراوان، به طرح سه شیفته رسیدیم.
چرا کارگاه تولید عرقیات گیاهی سنتی در شیراز را به عنوان محور داستان انتخاب کردید؟
استان فارس و شهر شیراز در زمینه تولید عرقیات سنتی سابقه طولانی دارند و از طرف دیگر، گیاهان دارویی نیز در این منطقه ظرفیت زیادی دارند. ما برای پیشبرد داستان نیاز داشتیم دو خانواده را در فضایی خارج از محیط خانه دور هم جمع کنیم و اتفاقات قصه را شکل بدهیم.
در نهایت به این نتیجه رسیدیم که ایجاد یک کارگاه تولید عرقیات گیاهی، هم دارای بار و هویت بومی است و هم بهانه مناسبی برای جمع شدن دو خانواده و پیشبرد داستان فراهم میکند.
در داستان، جوانان به دنبال راهاندازی کسبوکار خودشان هستند، این موضوع چقدر به دغدغه جوانان امروز نزدیک است؟
به نظر من جوانهای امروز نسبت به گذشته گرایش کمتری به شغل کارمندی دارند و ما در این زمینه مطالعات و بررسیهای میدانی نیز داشتیم و به این نتیجه رسیدیم که جوانان امروز به دلایل مختلف بیشتر به دنبال استقلال در کسبوکار هستند.
یکی از مسیرهایی که میتواند به این دغدغه نزدیک باشد، راهاندازی کارگاههای کوچک تولیدی و زودبازده است. اگر موانع این نوع کسبوکارها برطرف شود، میتواند هم به استقلال جوانان و هم به حرکت چرخ تولید کمک کند.
خانواده در ابتدا با تصمیم جوانان برای راهاندازی کسبوکار مخالفت میکنند. این تقابل چه نقشی در داستان دارد؟
در آثار طنز، یکی از عواملی که باعث شکلگیری موقعیتهای کمدی میشود، تقابل است. ما این تقابل را در دل داستان قرار دادیم و با ایجاد موقعیتهای طنز، قصه را پیش بردیم.
از
طرف دیگر، این تقابل صرفاً برای خنداندن مخاطب نیست، بلکه در طول داستان به حل مسائل نیز کمک میکند و بخشی از پیام هر قسمت از دل همین موقعیتها شکل میگیرد.
طنز سه شیفته، صرفاً برای سرگرمی است یا مسائل اجتماعی را هم دنبال میکند؟
یکی از مهمترین کارکردهای طنز، نقد اجتماعی است و سه شیفته نیز در واقع یک اثر طنز اجتماعی است که دغدغهها و موضوعات مختلفی را مطرح میکند، از معیشت و ازدواج گرفته تا کارآفرینی و مهاجرت.
حتی انتخاب نام سه شیفته نیز از همین دغدغههای اجتماعی سرچشمه میگیرد، چراکه وقتی این نام را میشنویم، ناخودآگاه موضوع کار و معیشت و تلاش برای گذران زندگی در ذهنمان شکل میگیرد.
موضوعاتی مانند خانواده، ازدواج، معیشت، صله رحم و حمایت از تولید چگونه بدون شعارزدگی وارد داستان شدهاند؟
یکی از مهارتهای اصلی کارگردان آثار طنز این است که بتواند دغدغههای اجتماعی را بدون شعارزدگی مطرح کند. این موضوع از سناریو آغاز میشود و نویسنده نقش بسیار مهمی در آن دارد.
بعد از نویسنده، کارگردان با خلاقیت و تخصص خود میتواند اگر جایی در سناریو به سمت شعارزدگی رفتهایم، آن را اصلاح کند. بازیگران نیز بهویژه در آثار طنز با بداهههایی که ارائه میدهند، میتوانند به نویسنده و کارگردان کمک کنند.
به نظر من، این اتفاق در این مجموعه افتاده است و بسیاری از آسیبها و دغدغههای اجتماعی بدون اینکه مستقیم و شعاری بیان شوند، در دل داستان مطرح شدهاند.
لهجه شیرازی چه نقشی در جذابیت این مجموعه دارد؟ هر جا در کشور نام شیراز و لهجه شیرازی مطرح میشود، معمولاً واکنش مثبتی از سوی مردم دیده شده. وقتی یک شیرازی در شهری دیگر خودش را معرفی میکند، معمولاً این لهجه و هویت بومی با یک حس خوب و لبخند همراه میشود.
لهجه شیرازی نیز به دلیل شیرینی بیان بازیگران، قطعاً به افزایش بار طنز و کمدی سه شیفته کمک کرده است. در آثار قبلی خودم، از جمله «طنز خودمونی» که کاملاً با لهجه شیرازی تولید شد، بازخوردهای بسیار خوبی از مخاطبان گرفتیم و این تجربه نشان داد که لهجه و فرهنگ بومی میتواند به جذابیت اثر کمک کند.
تمام اتفاقات سریال در یک لوکیشن اتفاق میافتد. آیا این موضوع کارگردانی را دشوارتر کرده بود؟
یکی از دلایل استفاده از یک لوکیشن ثابت، محدودیتهای مالی و امکاناتی بود. معمولاً استانها، به جز تهران، در تولید آثار نمایشی با محدودیت بودجه مواجه هستند.
البته در این پروژه، مدیرکل صداوسیمای استان فارس، جناب آقای دکتر رئوف، با وجود تمام محدودیتها هر کاری که از دستشان برمیآمد برای حمایت از پروژه انجام دادند و من خودم شاهد این موضوع بودم.
از نظر کارگردانی نیز قطعاً تکلوکیشن بودن کار را دشوارتر میکند، چراکه باید مخاطب را حدود ۳۵ دقیقه در یک فضای ثابت پای تلویزیون نگه داشت. برای این کار باید ریتم و تمپوی سکانسها به گونهای باشد که مخاطب خسته نشود. تلاش کردیم هم در سناریو دیالوگها شیرین و جذاب باشند و هم در فیلمبرداری، ریتم کار حفظ شود.
.: ..: حضور بازیگران مهمان در هر قسمت چه تنوعی به داستان میدهد؟
سه شیفته علاوه بر خط اصلی داستان، در هر قسمت یک داستان فرعی مجزا اما پررنگ دارد. حتی ما خط اصلی داستان را کمی کمرنگتر در نظر گرفتیم و بار اصلی قصه را تا حد زیادی بر ورود بازیگران مهمان قرار دادیم.
وقتی بازیگر مهمان وارد داستان میشود، تقریباً تمام اعضای خانواده درگیر ماجرای او میشوند و همین موضوع باعث ایجاد موقعیتهای جدید، تنوع اتفاقات و حفظ ریتم مجموعه میشود.
ظرفیت هنرمندان بومی فارس را چگونه ارزیابی میکنید؟
من به شدت معتقدم استان فارس و شهر شیراز ظرفیتهای بسیار زیادی در حوزه آثار نمایشی دارند و شاهد این موضوع، تئاترها و فیلمهایی است که هنرمندان شیراز و استان فارس در جشنوارههای مختلف داخلی و خارجی ارائه کردهاند.
در تلویزیون نیز نمونههای موفقی داشتهایم و بازیگرانی از تلویزیون شیراز به تهران رفتهاند و به جمع بازیگران مطرح کشور پیوستهاند.
در مورد آثار خودم نیز باید بگویم با اینکه تمام عوامل و بازیگران پروژههای من بومی شیراز و استان فارس بودهاند، آثارمان در شبکههای مختلف سراسری از جمله شبکه دو، نسیم، نمایش، آموزش و امید پخش شده و بازخوردهای مثبتی نیز داشته است.
از جمله آثار شاخصی که در این سالها تولید کردهام میتوانم به «کمدی آقای پنجیری»، «طنز خودمونی»، سریال عروسکی تلفیقی «دنیای آوا»، «طنز تهچین» و فیلم تلویزیونی «آقای امیدوار» اشاره کنم که در شبکههای مختلف پخش شدهاند.
تولید یک مجموعه ۱۳ قسمتی با این تعداد عوامل و بازیگران چه چالشهایی داشت؟
چالش همیشه وجود دارد و اولین مسئله محدودیتهای مالی و امکاناتی است. از طرف دیگر، تعداد زیاد عوامل و بازیگران باعث میشود برنامهریزی تولید سنگینتر شود.
ما در این پروژه با چالشهای طبیعی نیز مواجه بودیم، چون کار در یک
لوکیشن تولید میشد و باد، بارندگی و برف باعث شد در مقاطعی تولید متوقف یا با وقفه مواجه شود.
چند نفر از بازیگران اصلی نیز در مقاطع مختلف دچار بیماری شدند و مجبور شدیم برنامهریزی تولید را تغییر دهیم تا روند کار متوقف نشود.
اینها چالشهایی است که مخاطب در نهایت نمیبیند و البته نیازی هم نیست که ببیند. مخاطب یک محصول باکیفیت میخواهد و وظیفه ما این است که آن را ارائه کنیم.
مهمترین ویژگی سه شیفته که میتواند مخاطب را برای دنبال کردن قسمتهای بعدی همراه کند چیست؟
یکی از نکات مهم این است که پس از پایان تولید این طنز، مدیران صداوسیما پیشنهاد ساخت فصل دوم را به من دادند، حتی قبل از اینکه مجموعه روی آنتن برود. آنها کار را در جلسات مختلف دیده بودند و پیشنهاد دادند برای فصل دوم فکر کنیم که در حال بررسی این موضوع هستیم.
به نظر من، یکی از ویژگیهای مهم مجموعه، بازی بازیگران است. همه بازیگران بومی شیراز هستند و با وجود اینکه چهره شناختهشده کشوری در این پروژه نداشتیم، بازیهای بسیار خوبی ارائه کردند. استفاده از لهجه شیرازی نیز به جذابیت کار کمک کرده است.
در فصل جدید نیز در صورت فراهم شدن شرایط، قصد داریم چند بازیگر شناختهشده در سطح کشور را به مجموعه اضافه کنیم تا کار را کمی ملیتر کنیم.
از طرف دیگر، خانوادگی بودن پروژه نیز یکی از ویژگیهای آن است. ما در این سریال دو خانواده و فرزندانشان را میبینیم که درگیر مدیریت یک کارگاه عرقیات هستند و همین فضا، زمینه ایجاد موقعیتهای طنز متعددی را فراهم میکند.
اگر بخواهید سه شیفته را در یک جمله به مخاطبان معرفی کنید، چه میگویید؟
خیلی خلاصه و مفید میگویم: «سه شیفته» حاصل تلاش هنرمندان مستعد و بیادعای این شهر است؛ اگر سه شیفته را ببینید، پشیمان نمیشوید.
چرا مخاطبان سیمای فارس باید سه شیفته را تماشا کنند؟
دلیل اصلی، بومی بودن کار است. من در برخوردهای نزدیک با مخاطبان و کسانی که آثار ما را دنبال میکردند، بارها شنیدم که میپرسیدند چرا کمکار شدهاید.در ماههای گذشته و به دلیل شرایط جنگ، امکان تولید برخی آثار وجود نداشت و محدودیتهایی ایجاد شد. بنابراین ساخت این مجموعه تا حد زیادی پاسخی به خواسته مخاطبان بود.
و در پایان، به نظر شما صداوسیمای استان فارس با تکیه بر ظرفیت افرادی مانند شما و دیگر هنرمندان بومی، چه جایگاهی میتواند در کشور داشته باشد؟
به جرأت میگویم صداوسیمای استان فارس یکی از استانهای پیشرو در میان مراکز صداوسیماست، البته هنوز باید بسیار بیشتر کار کنیم.
من در اینجا درباره بخش نمایشی صحبت میکنم. ما یک تیم هستیم که سالهاست آثار طنز تولید میکنیم، اما به نظر من لازم است چند تیم دیگر نیز در کنار ما و به صورت موازی فعالیت کنند؛ این کار هم تعداد تولیدات را افزایش میدهد، هم رقابت ایجاد میکند و هم باعث میشود بازیگران بیشتری فرصت حضور در پروژهها را پیدا کنند.
بارها بازیگران مختلف به من پیام دادهاند و خواستهاند در پروژهها از آنها استفاده کنیم،
.: اما به دلیل محدود بودن تولیدات و زیاد بودن تعداد بازیگران، فرصت حضور برای همه فراهم نمیشود.
به نظر من باید تعداد تولیدات افزایش پیدا کند که البته این موضوع به مسائل مالی و بودجه نیز وابسته است. مسئولان این حوزه اگر دغدغهمندانهتر به این موضوع نگاه کنند و ظرفیت بسیار بالای هنری شهر شیراز و استان فارس را ببینند، قطعاً نتیجه آن را خواهند دید.
شاهد این ظرفیت نیز آثاری است که طی سالهای گذشته در صداوسیمای فارس تولید شده و از شبکههای سراسری روی آنتن رفتهاند. این نشان میدهد که هنرمندان فارس توانایی تولید آثار قابل ارائه در سطح ملی را دارند.
