نویسنده منیره خسروبیگ .به گزارش موج فارس:در قاب تلویزیون، مخاطب معمولاً خبرنگار، گزارشگر و گاه تصویربردار را میبیند؛ اما پشت هر خبر و گزارشی که روی آنتن میرود، تلاش افرادی جریان دارد که کمتر دیده میشوند. تدوینگر، یکی از همین قهرمانان پشت صحنه است؛ کسی که باید در کوتاهترین زمان ممکن، تصویر، صدا و کلام را در کنار یکدیگر قرار دهد و در نهایت، خروجیای دقیق و قابل پخش تحویل دهد.
در لحظات بحرانی و خبرهای فوری، این مسئولیت سنگینتر میشود؛ جایی که گاهی تنها چند دقیقه فرصت باقی است و تدوینگر باید آخرین دروازهبان خبر پیش از رسیدن آن به آنتن باشد.
به مناسبت هفته خبرنگار، با فائزه گریست، تدوینگر و گرافیست صداوسیمای مرکز فارس، درباره نقش تدوینگر در تولید خبر، سختیها و خاطرات این حرفه، لحظات بحرانی و مسئولیتی که در پشت صحنه بر عهده دارد، گفتوگو کردهایم.
خیلیها فکر میکنند تدوین فقط کنار هم گذاشتن تصاویر است. واقعاً کار یک تدوینگر خبر چیست؟
شاید در ظاهر، تدوین فقط کنار هم گذاشتن تصاویر باشد، اما ما تصاویر را به بهترین نحو و با یک قاببندی درست و اصولی در کنار هم قرار میدهیم. کلام باید با صدا منطبق باشد و هر محتوایی که داریم، تصویر متناسب با همان محتوا انتخاب شود.
برای مثال، باید در هر پلان سهثانیهای، تمام چیزی که در نریشن خبرنگار گفته میشود، با تصویر نشان داده شود. در عمل، با توجه به زمان محدودی که برای تدوین هر بخش خبری داریم، این کار سختیهای خودش را دارد.
اولین روزی که وارد اتاق تدوین شدید را یادتان هست؟ چه حسی داشتید؟
اولین روز را خیلی به یاد ندارم، اما احساسم این بود که اگر من خراب کنم، کار همه خراب شده است. با خودم میگفتم باید بهترین عملکرد را داشته باشم ولی هم توجه به صدا و هم تصویر و هم محتوا برای یک نیروی تازهکار یعنی ۳ بار گزارش را چک کردن و این کار سخت و زمانبری هست. استرس کمبود تایم برای رسوندن گزارش به پخش کشندهتر از هر چیزی بود برام.
آیا شده هنگام تدوین یک خبر آنقدر تحت تأثیر قرار بگیرید که نتوانید احساساتتان را کنترل کنید؟
بله. در زمان تدوین گزارش شهادت رهبر، این اتفاق برایم افتاد و واقعاً تحت تأثیر قرار گرفتم.
یکی دیگر از خبرهای سخت، کشتار حجاج در منا بود، یادم هست آن روز واقعاً خدا خدا میکردم آمار شهدا بالا نرود.
بزرگترین چالش تدوین خبر در لحظات بحرانی و خبرهای فوری چیست؟
در خبرهای فوری، گاهی شاید فقط ده دقیقه فرصت دارید تا یک گزارش چهار دقیقهای تدوین شود که در صدر خبرهای کنداکتور هست و دیگر زمانی برای بازبینی وجود ندارد. بنابراین، خودت آخرین دروازهبان هستی.
باید بتوانی بهترین تصویر و بهترین صدا را از میان هزاران دقیقه تصویر انتخاب کنی و بدون هیچ اشکالی، کار را به آنتن برسانی. در این شرایط باید حواست به همه چیز باشد. ممکن است خبرنگار در سرعت عمل، چیزی را اشتباه خوانده باشد یا عددی را اشتباه گفته باشد. تدوینگر باید هم به محتوا، هم به تصویر و هم به صدا دقت کند و همه این کارها را در عرض چند دقیقه انجام دهد.
مردم معمولاً زحمت خبرنگار را میبینند؛ به نظر شما نقش تدوینگر در موفقیت یک خبر چقدر است؟
مردم معمولاً خبرنگار را میبینند، اما نقش تدوینگر و تصویربردار را هم باید در نظر گرفت.
اگر تصویربردار خوب تصویر گرفته باشد، تدوینگر میتواند به کار کمک کند و اگر خبرنگار هم نقش خودش را به خوبی انجام داده باشد، خروجی خوبی شکل میگیرد؛ اما اگر تصویربردار، که معمولاً هم ممکن است چنین اتفاقی بیفتد، خوب تصویر نگرفته باشد، بار همه گروه روی دوش تدوینگر است.
یک تدوینگر باید گاهی جور همه را بکشد. بنابراین نقش تدوینگر صددرصد مهم است. ممکن است خبرنگار به دلیل سرعت عملی که میخواهد داشته باشد، بعضی چیزها را اشتباه بخواند یا اعداد یا کلاً محتوا را به علت زیادی اطلاعات در چینشش اشتباه کند؛ این تدوینگر است که باید پشت میز تدوین حواسش به همه چیز باشد.
تا حالا شده فقط چند دقیقه فرصت داشته باشید تا یک گزارش را برای پخش آماده کنید؟ آن لحظه چه گذشت؟
بله. زیاد اتفاق میافتد، واقعاً احساس کردم سکته قلبی را تجربه میکنم!
با وجود اینکه سرعت عمل من خیلی بالاست، آن لحظه احساس میکردم دارم کند کار میکنم؛ آنقدر ثانیهها تندتند میگذشتند. در حالی که واقعاً کند نبودم و حجم کار گزارش زیاد بود، اما آن لحظه احساس میکردید یک فشار صددرصدی روی شما وارد میشود جوری که قلب نمیتواند همپای شما پمپاژ کند.
وقتی کار را تمام میکنید، احساس میکنید از شدت فشار، انگار ایست قلبی کردهاید!
خاطره بامزهای هم از پشت میز تدوین یا زمان تولید گزارشها دارید؟
خاطره زیاد است، اما اگر بخواهم درباره تدوین بگویم، سوتیهایی که مردم هنگام صحبت کردن میدهند، گاهی خاطرات بامزهای ایجاد میکند.
یا اتفاقات در صحنهای که برای تیم خبری حین ضبط گزارش گرفته شده.
مثلاً برخورد یک تیوپسوار با خبرنگار حین ضبط پلاتو.
یا رفتارهای مردم در پسزمینه مصاحبه یک خبرنگار با مردم.
جملات اشتباه یا بیان ضربالمثلهای اشتباه در یک مصاحبه جدی.
از تجربههای سخت و بحرانی دوران کاریتان خاطرهای دارید؟
در جنگ رمضان ما در حین کار بودیم، در ایام نوروز خبر ۱ ساعته از شبکه فارس پخش میشد و حجم کار بسیار بالا بود و حتی نمیتوانستیم از سر جایمان بلند شویم و آب بخوریم، در همین حین صدای سوت موشکی آمد که در آن لحظه من فقط برای لحظهای فکر کردم اگر الان ما مورد هدف قرار گرفته باشیم، آیتمهایی که آماده کردیم را مردم نخواهند دید و این لحظه را هرگز برای مردم ایران آرزو نداشتم.
خانوادهتان چقدر سختیهای این شغل را درک میکنند؟
خانوادهام همیشه ناراحت هستند و میگویند: «این چه شغلی بود که انتخاب کردی؟»
آنها میفهمند که کار خبر، آنی و لحظهای است؛ صبح دارد، نصف شب دارد، بیخوابی دارد، دیر آمدن دارد و گاهی کار کردن به صورت بیستوچهارساعته دارد.
خواهرزاده من مدام به من میگوید که مثلاً فردا نرو سر کار.
روز تعطیل نرو سر کار.
همه تعطیل هستند چرا تو باید سر کار باشی.
و من به او میگویم مگر روز تعطیل تلویزیون خاموش میشود که من سر کار نباشم؟
خبر زنده هست، اتفاقات لحظهای است.
کار تدوین چه آسیبها و سختیهای جسمی برای تدوینگران به همراه دارد؟
چشم و کمر و دست و اینکه ۱۲ ساعت به مانیتور خیره شدن، دیسک گردن، تنگی کانال عصب دست، خشکی چشم؛ بیماریهای تدوینگران هست.
اگر قرار باشد با یک جمله شغل تدوینگری خبر را توصیف کنید، چه میگویید؟
تدوین یعنی کار، کار، کار؛ بدون توقع.
اگر به سالهای اول کاریتان برگردید، چه توصیهای به خودتان میکنید؟
اگر به سالهای اول کار برمیگشتم، توصیه میکنم تو به این دنیا نیامدی که فقط کار کنی، هرچند که کار را با عشق و لذت انجام دادم، سختیهایی را تحمل کردم که خودخواسته به خود تحمیل کردم تا بهترینها را به مردم نمایش بدهم.
به مناسبت هفته خبرنگار، چه پیامی برای همکاران رسانه و مخاطبان دارید؟
پیام من این است که چیزی که ما میبینیم، همه آن چیزی نیست که اتفاق افتاده است.
ما خیلی چیزها را سانسور میکنیم؛ نه از این منظر که محتوای مطالب را تغییر دهیم، بلکه از این لحاظ که حشویاتی که زمان فهم مطلب را برای مخاطب دیر یا طولانی میکند حذف میکنیم تا یک موضوع که رساله یک دانشجوی دکترا میشود را با تمامی مطالب در عرض حداکثر ۳ دقیقه برای مخاطبان بیان کنیم.
برای همین، آن دو سه دقیقهای که شما میبینید، حاصل تلاشهای بسیار زیادی است که در پشت آن قرار دارد.
و سؤال پایانی؛ اگر روزی نامی از شما در هیچ خبری برده نشود، اما بدانید میلیونها نفر خبرها را با تدوین شما دیدهاند، این برایتان چه معنایی دارد؟
هدف من دقیقاً همین است. مهم این است که آن گره باز شود و یک اتفاق خوب بیفتد.
همانطور که در ماجرای قاچاق سوخت اتفاق افتاد؛ میلیونها نفر آن را دیدند و قانون کارت سوخت اجرایی شد، بدون اینکه خون از دماغ حتی یک نفر بیاید.
فکر نمیکنم کسی در ایران بداند تدوینگر آن کار من بودم؛ البته به غیر از همکاران و کسانی که در جریان بودند.
اصلاً رسالت ما این است که یک کار مثبت در راستای منافع ملی انجام بدهیم.
